Stanowisko
Znosi bardzo szerokie spektrum – od pełnego słońca po głęboki cień. W cieniu kwitnie słabiej i rzadziej, ale utrzymuje zwarty pokryw liściowy i nie ginie. To ważne przy podsadzaniu drzew i krzewów, gdzie inne byliny powoli zanikają. W słonecznym miejscu kwitnienie jest gęstsze, liście intensywniej przebarwiają się jesienią na czerwono.
Gleba
Przepuszczalna, umiarkowanie wilgotna – to optimum. Ale bodziszek korzeniasty toleruje też gleby słabsze i uboższe, pod warunkiem że woda nie stoi. Na ciężkiej, mokrej glebie gliniastej będzie coraz słabiej wyglądać, a korzenie mogą gnić. Warto zadbać o drenaż przy sadzeniu, zwłaszcza jeśli gleba jest zagliniona. Na glebach żyznych rozrasta się wyraźnie szybciej – w kilka sezonów potrafi wypełnić sporą powierzchnię.
Podlewanie
Po ukorzenienia – właściwie minimalne. Grube, mięsiste kłącze magazynuje wodę i pozwala roślinie przeczekać nawet dłuższe susze bez widocznych uszkodzeń. Świeżo posadzone egzemplarze trzeba regularnie podlewać przez pierwsze lato. Potem można zapomnieć – i to jest jedna z głównych zalet tej byliny w praktyce.
Rozmnażanie
Najprościej przez podział kęp – wiosną lub wczesną jesienią. Kłącze dzieli się łatwo, kawałki z kilkoma pędami i korzeniami szybko się przyjmują. Można też rozsadzać odrosty, które bylina wytwarza obficie przy rozrastaniu się na boki. Tu trzeba być cierpliwym jedynie w pierwszym sezonie po podziale – potem wzrost wraca do normy.
Zimowanie
Całkowicie mrozoodporna w warunkach polskich. Liście są częściowo zimozielone – w łagodnych zimach spora część rośliny pozostaje zielona do wiosny. Młode, świeżo posadzone rośliny warto delikatnie okryć ściółką na pierwszą zimę, szczególnie jeśli sadzono późną jesienią. Starsze egzemplarze nie wymagają żadnej ochrony.
Cięcie
Rzadko kto to robi systematycznie, a szkoda. Po kwitnieniu, w lipcu, można całą kępę przyciąć nisko – na wysokość kilku centymetrów. Roślina w ciągu kilku tygodni odbudowuje świeże ulistnienie, które ładnie wygląda przez resztę sezonu. Bez cięcia liście potrafią wyglądać letnio i poszarzało w drugiej połowie lata. Jesienią wystarczy usunąć przemarznięte resztki.
Choroby i szkodniki
Odporność duża – to jedna z bardziej wdzięcznych bylin pod tym względem. Chorób grzybowych praktycznie nie obserwowałem, szkodniki też omijają ją z daleka, prawdopodobnie właśnie ze względu na aromatyczne liście [1]. Jedynym realnym zagrożeniem jest nadmiar wilgoci w glebie – wtedy kłącze gnije. Nie jest to choroba, tylko błąd uprawowy.
Zastosowanie
Przede wszystkim jako okrywa gruntu – i tu sprawdza się lepiej niż większość proponowanych alternatyw. Na 1 m² sadzi się 8–12 roślin, po kilku sezonach tworzą szczelny kobierzec, który skutecznie tłumi chwasty [2]. Dobre do podsadzania drzew i krzewów, obsadzania cienistych narożników, rabat bylinowych i ogrodów skalnych. Nadaje się też na skarpy i nierówne tereny, gdzie koszenie jest utrudnione.
Do pojemników na balkon i taras – tak, ale bez przesady. W dużej donicy poradzi sobie, lecz potencjał rozrostowy jest tu ograniczony i roślina nie będzie tak efektowna jak w gruncie.
Odmiany warte uwagi: ’Bevan’s Variety’ – intensywnie fioletowa, kwitnie długo i obficie; ’White Ness’ – biała, kompaktowa, do 30 cm; ’Czakor’ – fioletowo-różowa, wyrasta do 40 cm; ’Ingwersen’s Variety’ – liście błyszczące, szczególnie dekoracyjne przez cały sezon.
Uwagi
Z kłączy bodziszka korzeniastego pozyskuje się olejek eteryczny o właściwościach ściągających, stosowany w kosmetyce i dermatologii – m.in. w preparatach na łuszczycę i bielactwo [3]. To nie ciekawostka do katalogu – to informacja, która tłumaczy, dlaczego liście tej rośliny pachną tak wyraźnie i charakterystycznie. Zapach nie każdemu odpowiada z bliska, ale w ogrodzie na co dzień nie jest uciążliwy.
- [1] Kubat K. i in., Klíč ke květeně České republiky, Academia, Praha 2002 – dane morfologiczne i ekologiczne gatunku
- [2] e-katalogroslin.pl – Geranium macrorrhizum
- [3] Gruenwald J., Brendler T., Jaenicke C., PDR for Herbal Medicines, Medical Economics, 2000 – właściwości lecznicze i kosmetyczne olejku z Geranium macrorrhizum
