Stanowisko
Pełne słońce, osłona od wiatru – szczególnie w pierwszych latach. Cedr libański nie znosi długotrwałego ocienienia; w cieniu rośnie źle i gubi kondycję korony. Stanowisko ciepłe, zaciszne. W praktyce to oznacza duże wolne przestrzenie – park, arboretum, rozległy ogród. Przy ścianie budynku od południa młode drzewa startują wyraźnie lepiej.
Gleba
Przepuszczalna, umiarkowanie żyzna, odczyn lekko kwaśny do obojętnego. Cedr znosi różne typy podłoża, ale nie toleruje zastoin wodnych – na ciężkiej glebie gliniastej bez drenażu traci igły i w kilka sezonów można stracić drzewo. Warto przed sadzeniem porządnie rozluźnić grunt i wymieszać z piaskiem grubym lub żwirem, jeśli gleba jest zwięzła. Poza tym – niewymagający.
Podlewanie
Przez pierwsze 2–3 sezony regularnie, szczególnie w suche lato. Starsze drzewa są już dość odporne na suszę – w końcu naturalnym środowiskiem są suche górskie stoki. Ale sadzonka z pojemnika posadzona w lipcu i zostawiona sama sobie potrafi nie przeżyć pierwszego roku. Tu trzeba być uważnym.
Rozmnażanie
Najczęściej z nasion – są dostępne w handlu i kiełkują stosunkowo sprawnie po stratyfikacji chłodnej (ok. 4–6 tygodni w wilgotnym podłożu w temperaturze 2–5°C). Szczepienie stosuje się przy odmianach ozdobnych, szczególnie 'Pendula’ i 'Glauca Pendula’. Sadzonkowanie jest trudne i rzadko praktykowane – rzadko kto to robi w warunkach domowych, i słusznie.
Zimowanie
Gatunek typowy jest odporny do strefy 5B (około -26°C), więc w większości Polski radzi sobie bez dodatkowej ochrony. [1] Problem leży gdzie indziej – młode drzewa do 3–4 lat mają wrażliwe wierzchołki i mogą przemarzać przy gwałtownych mrozach bez okrywy śnieżnej. Warto osłonić agrowłókniną przynajmniej przez pierwsze dwie zimy. Odmiana 'Pendula’ to inna historia – mrozoodporność wyraźnie niższa, polecana tylko do najcieplejszych rejonów Polski, czyli praktycznie pas nadmorski i Dolny Śląsk. [2] W centrum kraju ryzyko jest realne.
Cięcie
W zasadzie niepotrzebne. Cedr libański tworzy naturalną architekturę korony i ingerencja sekatorem tylko ją zaburza. Można usunąć suche lub uszkodzone konary – najlepiej późną zimą przed ruszeniem wegetacji. Formowanie nie ma sensu przy drzewie docelowo 30–40-metrowym.
Choroby i szkodniki
Literatura potwierdzonych danych dla polskich warunków podaje niewiele. W praktyce – na glebach podmokłych szybko pojawiają się zgnilizny korzeniowe (Phytophthora), które trudno odwrócić. Sporadycznie obserwuje się żerowanie mszyc i przędziorków na młodych przyrostach, szczególnie w suche lata. I tu zaczyna się problem – drzewo w dobrej kondycji, na właściwym stanowisku, rzadko sprawia kłopoty. Problemy zdrowotne to zwykle konsekwencja błędów przy doborze miejsca lub podłoża.
Zastosowanie
Wyłącznie soliter – i to w skali parku lub bardzo dużego ogrodu. Minimalna przestrzeń to kilkanaście metrów od zabudowań i innych drzew. W parkach historycznych i arboretach sprawdza się doskonale jako drzewo długowieczne, budujące charakter miejsca na dziesiątki lat. [3] Odmiany – 'Pendula’ (3–5 m docelowo) i 'Glauca Pendula’ (do 10 m, niebieskozielone igły) – nadają się do mniejszych przestrzeni i ogrodów skalnych, choć i one potrzebują miejsca więcej niż przeciętny krzew. Na balkon czy taras – nie ma sensu nawet próbować.
Uwagi
Katalogi podają wysokość 25–40 m, w wyjątkowych przypadkach do 50 m – i tu nie ma przesady. To jest naprawdę duże drzewo, które żyje dłużej niż kilka ludzkich pokoleń. Warto o tym myśleć przy sadzeniu. Płaska, rozłożysta korona pojawia się dopiero po kilkudziesięciu latach – młode drzewo przez długi czas wygląda jak pospolita świerk-stożek i mało kto rozpoznaje w nim przyszłego olbrzyma. To wymaga cierpliwości i perspektywy dłuższej niż jeden ogrodnik. [4]
- [1] Wikipedia: Cedr libański – pl.wikipedia.org/wiki/Cedr_libański
- [2] Zielony Ogródek – katalog roślin, Cedrus libani: zielonyogrodek.pl
- [3] E-katalog roślin, Cedrus libani 'Pendula’: e-katalogroslin.pl
- [4] Internetowy Ogród – opis uprawy cedru libańskiego: internetowyogrod.pl
